language

ورود به سیستم

بازیابی کلمه عبور

بازگشت

معرفی شهرستان بیرجند

موقعيت طبيعي و شرايط اقليمي شهرستان بيرجند

شهرستان بيرجند در شرق ايران و جنوب استان خراسان واقع گرديده است و از نظر موقعيت طول و عرض جغرافيايي 59 درجه و 13 دقيقه و عرض جغرافيايي 32 درجه و 53 دقيقه   شمالي از مركز آن مي گذرد از نظر طيبعي مي توان گفت اين شهرستان تقريبا در محاصره كويرهاي خشك قرار گرفته است بيشتر ارتفاعات شهرستان بيرجند را چندين رشته كوه كه اكثرا جوان و مربوط به دوران سوم زمين شناسي مي باشند در برگرفته و بلندترين قله اين ارتفاعات  ( بند دره) نام دارد كه ارتفاع آن برابر 2787 متر مي باشد. از نظر مشخصات تكتونيكي زلزله هاي شهرستان با داشتن گسلهاي فراوان كه مهمترين آنها در نهبندان واقع است دچار اين عارضه مي گردد. علاوه بر آن در كوههاي باقران گسلهايي وجود دارد كه مهمترين آنها در شمال روستاي كاريزنو ( گل ) و شهرستانك امتداد

مي يابد. لازم به ذكر است كه بيشتر زلزله هاي جنوب خراسان بر اثر فعاليتهاي تدريجي گسلهاي خضري و كريزان روي مي دهد.

 

  تاريخچه  بيرجند

در خصوص پيشينه تاريخي بيرجند با توجه به اسناد و مدارك موجود و شواهد و قرائن موجود مي توان گفت كه اين سرزمين در همه ادوار داستاني ـ باستاني ـ ميانه و نوين تاريخ ايران بعنوان يك سرزمين ايراني و ايراني نشين شناخته و مورد توجه بوده است.

در دوره داستاني از تاريخ ايران كه با اسطوره و افسانه آميخته شده «قهستان» جزئي از قلمرو فرمانروايي «فريدون» پنجمين پادشاه پيشدادي شمرده شده و برخي آنرا به «سام نريمان» نسبت داده اند. برخي از مردم بيرجند بر اين باورند كه بيرجند را «بيژن» پسر «گيو» كه داستان او و منيژه بسيار مشهور است،بنا كرده است.

بر اساس كتيبه­هاي هخامنشي و نوشته­هاي برخي از مورخان يوناني قهستان خاستگاه و زيستگاه يكي از اقوام ايراني به نام ساگارت بوده و بخشي از چهاردهمين ساتراپ هخامنشي به شمار مي­رفته است هردوت مورخ بزرگ به اين قوم اشاره كرده و مي­نويسد آنها در رديف اقوام شرقي هستند و از سكنه ساتراپ چهاردهم هخامنشي به شمار

مي­آيند.

به غير از نوشته­ها و قراين تاريخي كتيبه­ها و سنگ­نگاره­هاي بجاي مانده از دوران اشكاني و ساساني نشان از عظمت و تمدن اقوام ساكن در اين منطقه دارد. كتيبه كال جنگال به عنوان يك سند معتبر و باارزش حاكي از آن است كه در دوران حكومت اشكانيان قهستان از ايالات شاهنشاهي اشكاني و خوسف ساتراپ­نشين اين منطقه بوده است

 در زمان ساسانيان نيز قهستان از ايالات آباد به شمار مي­رفت و مدتي فرمانروايي اين منطقه را هپتاليان به عهده داشتند. كتيبه و سنگ­نگاره­هاي لاخ مزار روستاي كوچ بيرجند حاوي   نوشته­هايي به خط پهلوي ساساني است كه در آنها اخشنوار  پادشاه هپتالي  و قباد پادشاه ساساني به چشم مي­خورد  همچنين صحنه بزم و عروسي قباد با دختر اخشنوار و صورت چند شخصيت هپتالي جملگي بر حضور مؤثر هپتاليان در جنوب خراسان تأكيد دارد. مورخان فتح قهستان را در سال 29 هـ­.ق در عهد خلافت عثماني دانسته­اند .

 

در مورد وجه تسميه بيرجند بايد گفت اين نام به صورتهاي برجن، برجند، بركند، بيرگند در نوشته­هاو فرهنگ­نامه­ها آمده است. براي اولين بار از اين نام در كتاب معجم­البلدان در قرن 7 هـ­.­ق ياد شده و اين شهر را از زيباترين بلديه قهستان معرفي كرده است همچنين سياحان و مورخاني مانند ماركوپولو، حمدا... مستوفي، ياقوت حموي، مقدسي نيز در كتابهاي خود از اين شهر ياد كرده­اند اغلب كساني كه دربارة ساختار و معني واژه بيرجند اظهار نظر كرده­اند كلمة  بيرجند را مركب از دو جزء بير و جند دانسته­اند و جملگي بر اين باورند  كه جند معرب واژه كند و به معني شهر است و در خصوص اين معني، اتفاق نظر دارند اما در رابطه با معني جزءنخست يعني بير اختلاف نظر دارند و آنرا به معاني چون نصف، بلند، چاه، طوفان ترجمه كرده­اند و به طور كلي بيرجند را به اين صورت معني كرده­اند شهر چاه، شهر طوفان، شهري دورافتاده، شهر بلند.لازم به ذكر است كه اخيرا جناب آقاي محمد تقي راشد محصل   در خصوص ساختمان و معني و سابقه نام بيرجند نظريه و پيشنهاد جديدي دادند كه بيرجند را «بَرزَن» به معني «محله» يا «روستا» مي دانند.